ÇATI GES PROJELERİ

Türkiye’deki Uygulama Alanları

Türkiye, güneş enerjisi potansiyeli açısından birçok ülkeye göre çok şanslı durumdadır. Ülkemiz coğrafi konumu açısından diğer ülkelere nazaran çok önde ve enerji konusunda avantajlıdır.

Ülkemiz, ortalama 110 gün gibi çok yüksek bir enerji potansiyeline sahip olmakla birlikte, gerekli ve uygun yatırımların yapılması ve uygulanması halinde gerekli olan güneş enerjisi sağlanmış olacaktır. Böylece ülkemizin coğrafi konumundan dolayı şanslı olduğu güneş enerjisini daha verimli hale getirmiş olacağız.

Türkiye’nin endüstriyel ölçekte 350-400 milyon metrekarelik bir çatı pazar payı var. Bu ölçek, 25-30 GW kurulum potansiyeli anlamına geliyor. Bu potansiyelin ülke milli kaynaklar açısından değerlendirmesi önem arz etmektedir.

Ekonomik değişimler doğrultusunda öz tüketim modeli, endüstri kuruluşları için ciddi avantajlar getirmektedir. Artan elektrik fiyatları ve çatı GES kurulum maliyetlerinin düşmesi ile endüstriyel tesislerde yatırımın geri dönüş süreleri oldukça azalmıştır

Türkiye’de endüstriyel ölçekli fabrikalar son yıllarda artan elektrik fiyatlarına karşı ciddi sıkıntılar içine girmiş bulunmaktadır. Elektrik fiyatlarındaki artışlar sanayicileri kendi elektriklerini üretmeleri konusunda arayışa itmiştir.

Güneş Enerji Sistemlerinin kurulum maliyetlerinin düşmüş olması ve kullanılan elektriğin kilowatt birim fiyatlarındaki ciddi artışlar bu yatırımları geri dönüş amorti süreleri bakımından oldukça avantajlı hale getirmiştir.

Kimler Faydalanmalıdır

Endüstri alanlarında faaliyet gösteren çatıları güneş paneli kurmaya müsait fabrika, atölye, işletme veya her türlü enerji tüketimi yapan kuruluşlar çatılarını birer enerji üreten santraller haline getirebilir.

Özellikle faaliyet alanları gereği elektrik kullanımı fazla olan işletmeler piyasada rekabetçi olma adına kendi elektriklerini üreterek büyük avantajlar elde edecektir. 25 yıllık planlama ile yapılacak olan bu yatırımlar sayesinde elektrik artış fiyatları yatırımcısının takip etmesi gereken sorunlardan çıkacaktır

Türkiye’de elektrik aboneleri ciddi vergiler ödemektedir. (Dağıtım bedeli (%44), Enerji Fonu (%1), Elk.Tüketim Vergisi (%5), TRT Payı (%2), KDV (%18))

Kendi enerjisini üretmek isteyen bir sanayici fabrika çatısına kuracağı bir GES tesisi ile tüm bu vergilerden kurtulabilir.

Fabrika sahibinin aylık mahsuplaşma ile o ay üretilen fazla enerjiyi ilgili dağıtım şirketine vererek para kazanma şansı olacaktır. Veya tüketimde fazla kalması durumunda aylık mahsuplaşma yaparak çok küçük miktarlarda faturalar ödeme avantajını yakalayacaktır.

Yönetmelik, Mevzuat ve İzin Süreçleri

İlgili Mevzuatlar;

  • 5346 sayılı YEK Kanunu
  • ELEKTRİK PİYASASINDA LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK (RG: 28783)
  • ELEKTRİK PİYASASINDA LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİNE İLİŞKİN YÖNETMELİĞİN UYGULANMASINA DAİR TEBLİĞ (RG: 28783)
  • Elektrik Piyasasında Tüketim Tesisi İle Aynı Ölçüm Noktasından Bağlı ve Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisleri İçin Lisanssız Üretim Başvurularına ve İhtiyaç Fazlası Enerjinin Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar(RG: 18.01.2018)

28783 sayı 02.10.2013 tarihli resmi gazetede yayınlanan ELEKTRİK PİYASASINDA LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK kapsamında Türkiye’de PV Solar Güneş Enerji faaliyetlerinin önü açılmıştır.

Çok kısa süreler içerisinde ülkemizde 5000 MW üzerinde Güneş Enerji Santrali devreye alınmıştır. Bu santrallerin çok büyük bir kısmı arazilere kurulmuştur. Çatılardaki gerek mevzuat zorlukları gerekse yatırım maliyetlerinin kullanılan elektrik birim fiyatı dengesi açısından makul olmaması bu yatırımların önüne engel olmuştur.

Bugün gelinen noktada yönetmeliklerde yapılan düzeltmeler ve iyileştirmeler çatılarda GES izin süreçlerini kolaylaştırmıştır. Teknik analizler ve optimum güç tasarımları akabinde tüketim faturaları ve hazırlanacak evraklar ile dağıtım şirketlerine veya OSB’lere yapılacak başvurular neticesinde izinleri almak çok daha kolay hale gelmiştir.

Yönetmeliğin Madde-31 5.fıkrasında ‘Dağıtım şirketleri ile OSB dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler, ilgili dağıtım bölgesinde bu Yönetmelik çerçevesinde bağlantı kapasitelerine ve lisanssız üretim başvurularına ilişkin bilgileri Kurum tarafından belirlenecek formata uygun olarak her ayın yirmi beşinde kendi internet sayfalarında yayımlamakla yükümlüdür.’ hükmü yer almaktadır.

Başvurunun olumlu değerlendirilmesi akabinde çağrı mektubu almaya hak kazanan yatırımcı için çatıya ait gerekli mühendislik incelemeleri sonrası TEDAŞ elektrik ve statik projeleri hazırlanarak yasal proje onayları alınacaktır. Onayların akabinde tesisin kurulması ve devreye alınarak geçici kabulün yapılması sağlanacaktır.

Finansal Analiz ve Fayda Maliyet Çalışmaları

Endüstriyel çatılara kurulacak GES yatırımları için yatırım öncesi detaylı analizler yapmak yatırımın geri dönüş amorti süreçleri bakımından önem arz etmektedir.

Tesisin kurulacağı çatıya ait işletmenin aşağıdaki parametreleri fayda maliyet hesapları açısından çok önemlidir;

  • Elektriği kullandığı birim fiyat
  • Tüketim zamanları
  • Çatının konumu ve fiziki yapısı
  • Mühendislik tasarımı
  • Kullanılacak malzeme kalitesi, uyumu ve kurulum süreci

Kurulum, Montaj ve Devreye Alma

Çatıya kurulacak GES projeleri için konusunda uzman ve teknik altyapısı olan bir firma ile çalışmak çok önemlidir. Yatırımın ilk basamağı olan doğru tasarım ve mühendislik ile kurulacak tesiste ciddi avantajlar sağlanabilir.

MMS ENERJİ olarak Türkiye çapında devreye aldığımız 70 mW’yi aşkın GES projesi ve 1000 mW üzerinde GES tasarım, mühendislik TEDAŞ onayı ile Çatı GES projeleri için tecrübe, bilgi, birikim ve enerjimize güveniyoruz.

Endüstriyel fabrikalarda çatıya GES kurmanın yanı sıra optimum uygulama gücünü düşünerek gereksiz fazla güçte kurulum yapmak yatırımı fizibil olmaktan çıkartacağı gibi düşük güçte kurulum yapmak fabrikanın enerji ihtiyacını karşılamayacaktır.

Teknoloji ve bilgisayar destekli optimum tasarımlar yaparak kurulacak Çatı GES tesisinin en verimli şekilde çalışmasını ve en ekonomik tasarımın yapılmasını sağlamış olacağız

Tasarımı ve mühendisliği yapılan endüstriyel Çatı GES projeleri için 1.sınıf malzeme kullanımı ile doğru işçiliği yapmak çok önemlidir. Kullanılacak hatalı ürünler ve işçilik sorunları, altında işletmesi bulunan fabrikayı yangın, elektrik kaçağı, statik taşıma ve yıkılma sorunları ile baş başa bırakabilir.

Kurulum sonrası tesisin sağlıklı çalışabilmesi ve optimum yararı sağlaması doğru yapılacak bir işletme bakım ile sağlanabilir. Endüstriyel Çatı GES tesisleri kurulum sonrası işinde uzman firmalar tarafından takip edilmeli ve gereken müdahaleler zamanında yapılmalıdır.

Altında işletmesi bulunan ve enerjisini sağlayacak olan bu tesisler tasarım, kurulum ve devreye almanın yanısıra düzgün işletilmediği taktirde ciddi verim kayıpları yaşatabilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

KİMLER çatısına LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM TESİSİ KURABİLİR?

Elektrik abonesi olan herkes, gerçek veya tüzel kişi lisanssız elektrik üretim tesisi kurabilir. Bu kişilerin kendi uhdelerinde en az bir tüketim tesisi, yani aboneliği bulunması gerekir. Aboneliği olmayan kişiler, lisanssız elektrik üretim tesisi kuramaz.

ÜRETİM TESİSİ İLE İLİŞKİLENDİRİLECEK TÜKETİM TESİSİNİN BAŞVURU SIRASINDA ELEKTRİK TÜKETİYOR OLMASI GEREKİYOR MU?

Hayır. Ancak üretim tesisi ile ilişkilendirilecek tüketim tesisinin başvuru sırasında tamamlanmamış ya da inşasına başlanmamış olması halinde, ilgili tüketim tesisinin üretim tesisinin geçici kabulü yapılarak işletmeye alındığı tarihe kadar tamamlanması zorunludur.

LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM TESİSLERİ İÇİN KURULU GÜÇ SINIRI VAR MIDIR?

Çatısında müsait yeri olan herkes Sözleşme gücü kadar GES tesisi kurabilir. Bunun yanında 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 14 üncü maddesi çerçevesinde lisans almaksızın ve şirket kurmaksızın veya sadece lisans almaksızın kurulabilecek diğer üretim tesisleri için iletim ve dağıtım sistemine bağlantı yapılmasına ilişkin düzenlemelerin getirdiği sınırlamalar dışında kurulu güç üst sınırı bulunmamaktadır.

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINA DAYALI OLARAK LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM TESİSİ KURULMASI HALİNDE ÜRETİLEN İHTİYAÇ FAZLASI ELEKTRİK KİME SATILABİLİR? SATIŞA İLİŞKİN SINIR VAR MIDIR?

Üretim tesisinin kurulduğu bölgede görevli tedarik şirketi veya OSB aracılığıyla satın alınmaktadır. Herhangi bir satış kısıtı yoktur.

LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM TESİSİ KURULMASI HALİNDE ÜRETİLEN İHTİYAÇ FAZLASI ELEKTRİK KİME HANGİ FİYATTAN VE KAÇ YIL SÜREYLE SATILABİLİR?

Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak kurulan elektrik enerjisi üretim tesislerinden üretilen elektriğin ihtiyaç fazlası kısmı YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde yer alan fiyattan 10 yıl süreyle satın alınır. Çatı GES projelerinde ise alım fiyatı ile ilgili mevzuat çalışmaları hala devam etmektedir.

LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM TESİSİ KURMAK İÇİN NEREYE BAŞVURU YAPMAK GEREKİR?

Başvurular üretim tesisinin kurulacağı bölgedeki dağıtım şirketine ya da OSB’ye yapılır.

LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM TESİSİ KURMAK İÇİN YAPILAN BAŞVURULARDA HANGİ BELGELER SUNULUR?

Bu konu Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğ’in 7. maddesinde açıklanmıştır. Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğ’in 7. maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen belgeleri temin ederek başvuru yapacaktır.

Çatı ges LİSANSSIZ ÜRETİM TESİSİ KURMAK İÇİN EPDK”NIN İZNİNİ VEYA OLURUNU ALMASI GEREKİR Mİ?

Hayır gerekmez.

YÖNETMELİĞİN 12 NCİ MADDESİNİN ÜÇÜNCÜ FIKRASINDA AG SEVİYESİNDEN ÖNGÖRÜLEN KISITLAR TESİS KURMAK İSTEYEN KİŞİNİN KENDİ MÜLKİYETİNDEKİ TRAFOLAR İÇİN DE UYGULANACAK MIDIR?

Hayır, uygulanmaz. Transformatörün başvuru sahibine ait olması durumunda, söz konusu kapasite transformatör gücü kadar olabilir.

BİR KİŞİ BİRDEN FAZLA TESİS KURABİLİR Mİ?

Bir abonelik için GES tesisi kurulmak istenmesi halinde azami 1 MWe kurulu gücünde bir üretim tesisi kurulabilir ya da toplam kurulu gücü 1 MWe olacak şekilde birden fazla üretim tesisi kurulabilir. Ancak yeni mevzuat düzenlemeleri ile sözleşme gücü kadar kurulu gücü üst sınır aranmaksızın tesis kurulacaktır.

BİR KİŞİ BİRDEN FAZLA DAĞITIM BÖLGESİNDE AYRI AYRI ÜRETİM TESİSLERİ KURABİLİR Mİ? KURABİLİRSE BU TESİSLER BAKIMINDAN KURULU GÜÇ SINIRI VAR MIDIR?

Bir gerçek ya da tüzel kişinin birden fazla dağıtım bölgesinde aboneliği olabilir. Bu çerçevede ilgili kişi her dağıtım bölgesinde her bir aboneliği için lisans almadan elektrik üretim tesisi kurabilir.

LİSANSSIZ Çatı GES KURULMASINDA DEVLET TARAFINDAN SAĞLANAN TEŞVİKLER var mıdır?

Gümrük muafiyeti ve KDV teşvikleri var. Bunun yanı sıra çeşitli kurumlara ait zaman zaman hibe programları çıkmaktadır.

LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM TESİSLERİ İÇİN KREDİ VE DİĞER FİNANSMAN İMKANLARI HAKKINDA BİLGİ VERİR MİSİNİZ?

Kredi verilmesi veya diğer finansman imkanlarının temin edilmesi Kurumun görev alanında değildir. Lisanssız elektrik üretim tesisleri için gerekli finansman ihtiyacının öz sermaye, kredi veya diğer finansman yöntemleri ile karşılanması hususu üretim tesisini kuracak kişinin uhdesinde olup Bankalar GES tesislerine kredi vermede oldukça sıcak davranmaktadır.

Çatı ges LİSANSSIZ ÜRETİM TESİSİNDE ÜRETİLEN VE SİSTEME VERİLEN ENERJİ NASIL MAHSUP EDİLECEK?

Sisteme verilen ihtiyaç fazlası enerji çift taraflı ölçüm yapan sayaç vasıtasıyla aylık olarak mahsuplaştırılarak, sonuçta üretim fazlası varsa (ihtiyaç fazlası enerji) söz konusu miktar abonenin kullandığı elektrik ham birim fiyatı üzerinden üreticinin alacak hesabına yazılır. Örneğin, çatısında güneş enerjisine dayalı üretim tesisi kurulu olan bir fabrika aylık bazda mahsuplaştırma sonucunda 100.000 kWh tüketimi ve 120.000 kWh üretimi olduğunu varsayalım. Bu durumda; sisteme verdiği ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi için (20.000 kWh x 0,27 TL/kWh ) = 5.400 TL o ay için alacak hesabına yazılır.

Bu durumun tersi olması durumunda ise normal mevcut aboneliği ve tedarikçisi esas alınarak meri mevzuat hükümleri kapsamında tüketim faturası oluşturulur.

Üretim tesisi ile tüketim tesisinin farklı yerlerde olması halinde, sisteme verilen ve sistemden çekilen enerji ayrı ayrı kaydedilir. Çekilen enerji, verilen enerjiden saatlik olarak mahsuplaştırılır. Sonuçta üretici için sisteme verilen ihtiyaç fazlası enerji için alacak, sistemden çekilen enerji için borç hesabı oluşturulur. Ancak bu durumda sistem kullanımına ilişkin bedeller hem sistemden çekilen hem de sisteme verilen enerji için ayrı ayrı uygulanır.

ÜRETİM TESİSİ İLE TÜKETİM TESİSİNİN AYNI YERDE OLMASI NE DEMEKTİR VE NE ANLAMA GELMEKTEDİR?

Yönetmeliğin 4. maddesinin ikinci fıkrasında; “üretim tesisiyle tüketim tesisinin dağıtım sistemine aynı baradan bağlı olması halinde ilgili üretim ve tüketim tesisleri aynı yerde kabul edilir” ifadesi yer almaktadır. Bu durum en genel ifadesiyle fiziksel olarak çatınıza kuracağınız GES kurmak ve aşağıda tüketim yapmak anlamına gelmektedir. Aynı yerde olma durumunda bağlantı, tüketim tesisiyle doğrudan irtibatlı olduğundan üretilen elektrik enerjisi öncelikle aynı yerdeki tüketim tesisinde tüketilmekte ve enerjinin tüketim tesisinde tüketilemeyen kısmı sayaçtan geçerek sisteme çıkmaktadır. Buna net ölçüm yöntemi adı verilmektedir.

LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM BAŞVURUSU REDDEDİLEN KİŞİLERİN AYNI YIL İÇİNDEKİ BİR SONRAKİ BAŞVURULARINDA YENİDEN ÜCRET ALINACAK MIDIR?

Tebliğ kapsamında yapılan başvuruların her biri diğerinden bağımsız olup, başvuru şartlarının her başvuru için ayrı ayrı kontrol edilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede her başvuru için ayrı başvuru bedeli ödenmesi gerekmektedir.

LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİNDE BULUNAN KİŞİLER FATURA KESECEK Mİ? FATURADA HANGİ KALEMLERİN YER ALMASI GEREKİYOR?

Diğer ekonomik faaliyetlerde olduğu gibi, elektrik piyasasında lisanssız elektrik üretimi faaliyetinde bulunan kişilerin de ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi bedelinin tahsili için ilgili görevli tedarik şirketine fatura göndermeleri gerekmektedir. Faturada nelerin yer alacağı hususunda, elektrik piyasasına ilişkin ilgili mevzuat hükümleri ile mali konulara ilişkin diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde işlem tesis esilmesi gerekmektedir.

ÇATIMA KURACAĞIM GES İÇİN SİGORTA YAPTIRABİLİR MİYİM?

Sigorta firmaları Çatı GES tesisleri için all risk, gelir kaybı ve malzeme ürün performans gibi sigortalar yapabilmektedir.

ÇEVREYE ZARARI VAR MIDIR?

Kesinlikle hiçbir zararı yoktur. Çevrecidir ve yeşil enerji kapsamında değerlendirilmektedir.

İZİN SÜREÇLERİNDE HANGİ RESMİ KURUMLAR İLE MUHATAP OLACAĞIM?

İlgili Dağıtım Şirketi, OSB, EPDK, TEDAŞ, TEİAŞ

ÇATIYA ZARARI VAR MIDIR? TAŞIMA KAPASİTESİNİ NASIL ANLAYABİLİRİM?

Doğru mühendislik, uygulama ve tasarım yapılması durumunda çatıya herhangi bir zararı yoktur. Çatının taşıma kapasitesi için inşaat mühendislerinden yardım alınmak zorundadır. Taşıma kapasitesi ile ilgili onay alındıktan sonra kurulum yapılmalıdır. Taşıma problemi varsa güçlendirme yapılarak uygulama yapılmalıdır.

ÇATIM MÜSAİT DEĞİLSE CEPHEYE KURULABİLİR Mİ?

Cephe uygulamaları yapılabilir.

ÇATI GES TASARIMLARI YAPILIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?

Öncelikle bir uzman yardımı ile çatıya uygulanabilirliği incelenmelidir. Fabrikanın aylık elektrik faturalarına göre ve çatının kullanımına göre optimum tasarım yapılmalıdır. Ne fazla kurulum yapılarak ekonomik olmaktan çıkılmalı ne de az kurulum yapılarak ihtiyaç olan enerjinin altında kalmak gerekir.

Size nasıl yardımcı olabiliriz ?

Detaylı bilgi için aşağıdaki butondan bize ulaşabilirsiniz.